Kan het zijn dat je in een gouden kooi zit in je baan? Goede arbeidsvoorwaarden bieden comfort, maar kunnen ongemerkt zorgen voor het klemzitten in je baan. Wanneer deze opgebouwde zekerheden je gaan belemmeren is een mind-set verandering nodig om je carrièrevrijheid terug te krijgen.
Een hoog salaris, een leaseauto, een bonus, een pensioenregeling en de zekerheid van een grote werkgever. Wat kan er nog misgaan?
Op papier heb je het voor elkaar. Je werkt bij een grote organisatie met prima arbeidsvoorwaarden en veel zekerheid. Waarschijnlijk ben je er al jarenlang werkzaam en zijn je voorwaarden in de loop van tijd steeds beter geworden.
Je vrienden zeggen: ‘Jij hebt het toch fantastisch’
Je partner vraagt: ‘Waarom zou je daar weggaan?’
En toch knaagt er iets. Want wat ooit voelde als vrijheid, zekerheid en succes, begint steeds meer als gevangenschap te voelen.
Wat is een gouden kooi in je loopbaan?
De term gouden kooi staat voor een situatie waarin je arbeidsvoorwaarden zo aantrekkelijk zijn geworden dat het moeilijk wordt om van werkgever te veranderen.
Omdat je het gevoel hebt dat je het je niet kunt veroorloven.
Dat maakt de gouden kooi zo verraderlijk. De kooideur zit niet op slot. Er is alleen steeds meer reden om niet meer naar buiten te stappen.
En dat beperkt je in je nadenken over je loopbaanontwikkeling, je carrière.
Sluipenderwijs is er iets merkwaardigs gebeurd. Het salaris dat je ooit vrijheid, koopkracht en financiële ruimte gaf, begint je vrijheid juist te beperken.
Stel: een andere werkgever biedt interessanter werk, meer perspectief of betere mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling. Maar niet hetzelfde totale beloningspakket.
In de gouden kooi stel je jezelf dan een wezenlijk andere vraag, namelijk
Niet langer:‘Wil ik overstappen?’ Maar: ‘Kan ik het me veroorloven om weg te gaan?’
Op dat moment kies je niet meer voor wat je graag wilt. Je keuze wordt vooral bepaald door wat je denkt te verliezen.
Het goud zit niet alleen in je salaris
Een gouden kooi bestaat zelden uit één arbeidsvoorwaarde. Het is juist de cocktail van primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden die het aantrekkelijk maakt om telkens weer te blijven.
Denk bijvoorbeeld aan & vink maar af:
- een goede pensioenregeling
- opgebouwde rechten door een lange diensttijd
- aandelen of uitgestelde bonussen
- veel vakantiedagen
- de mogelijkheid om thuis te werken
- een leaseauto
- een sterke naam op je c.v.
- baanzekerheid
- een goed netwerk binnen de organisatie
- een prettige samenwerking met collega’s en leidinggevende
- en een comfortabele werk-privébalans
Allemaal voordelen. Maar samen kunnen ze een merkwaardige psychologische werking hebben.
Iedere gunstige arbeidsvoorwaarde verhoogt de prijs van vertrek.
En daarmee kan de pijn van verkassen uiteindelijk groter voelen dan de consequenties van blijven zitten.
Het gevaarlijkste moment: wanneer blijven verstandig lijkt
Wat maakt een gouden kooi zo verraderlijk? Je hebt objectief gezien een prima baan. Er is geen slechte baas die je bedreigt.
Maar een prima baan is niet automatisch de juiste baan voor je toekomst.
- Je kunt uitstekend beloond worden en toch het gevoel hebben dat je professionele ontwikkeling tot stilstand is gekomen.
- Je kunt veel zekerheid hebben en tegelijkertijd bang zijn geworden om iets nieuws te proberen.
- En je kunt zelfs plezier hebben met je collega’s en een goede relatie hebben met je leidinggevende, terwijl je diep vanbinnen weet dat je toe bent aan een volgende stap.
Dat maakt het ingewikkeld.
De nadelen van een hoog salaris
Een alsmaar stijgend salaris heeft als negatieve bij-effecten:
- De gouden kooi wordt groter, naarmate je levensstijl duurder wordt. Je maakt jezelf niet bewust afhankelijk van je salaris. Dit gebeurt stap voor stap.
- Je arbeidsmarkt wordt kleiner.
De paradox van de gouden kooi
We werken hard om meer vrijheid te krijgen. Meer inkomen zou ons onafhankelijker moeten maken. Maar als onze levensstijl te afhankelijk wordt van dat inkomen, gebeurt het tegenovergestelde.
Hoe meer je verdient, hoe duurder het soms wordt om vrij te zijn. Je hebt dan wel financiële zekerheid, maar minder ruimte om een andere weg in te slaan. Dit is de paradox van de gouden kooi.
Wanneer wordt een gouden kooi problematisch?
Als je goed verdient, interessant werk doet, blijft leren en bewust voor je werkgever kiest, is er natuurlijk weinig aan de hand.
De gouden kooi wordt problematisch wanneer je blijft zitten vanwege wat je zou verliezen, terwijl je eigenlijk weg zou willen vanwege wat je niet meer krijgt.
Herken je jezelf in een of meer van deze signalen:
- je werk begint inhoudelijk leeg te voelen
- je hebt het gevoel dat je professionele ontwikkeling stilstaat
- promotie- of ontwikkelmogelijkheden zijn nauwelijks nog aanwezig
- je leert al jaren niet of nauwelijks nieuwe dingen
- je marktwaarde buiten je organisatie neemt af
- je blijft vooral vanwege het beloningspakket
- je blijft vooral vanwege de prettige samenwerking met je team of leidinggevende
- je identiteit begint steeds meer samen te vallen met je werkgever
- je bent bang dat je bij een nieuwe werkgever te veel moet inleveren
- je financiële verplichtingen zijn volledig afgestemd op je huidige inkomen.
- Je hoort jezelf steeds vaker zeggen: ‘Nog een paar jaar, dan…’
Dat laatste zinnetje is misschien wel het grootste waarschuwingssignaal. Want ‘nog een paar jaar’ kan gemakkelijk vijf of tien jaar worden.
Hoe stap je uit de mindtrap van de gouden kooi?
De sleutel naar buiten begint met onderzoek. Onderzoek naar wat je werkelijk wilt en wat je nodig hebt.
- Onderzoek hoeveel vrijheid je werkelijk hebt. Stel jezelf bijvoorbeeld deze vragen:
- Wat gebeurt er als ik één jaar minder verdien?
- Hoe aantrekkelijk ben ik op de externe arbeidsmarkt?
- Welke arbeidsvoorwaarden zijn voor mij echt essentieel en aan welke ben ik vooral gewend geraakt?
- Welke kennis en overdraagbare vaardigheden heb ik de afgelopen vijf jaar opgebouwd?
- Welke andere functies of werkgevers zouden aansluiten bij mijn ervaring en ambities?
Dit soort vragen helpt om onderscheid te maken tussen wat je werkelijk nodig hebt en wat je inmiddels als vanzelfsprekend bent gaan beschouwen.
- Stel jezelf de ongemakkelijke vraag
- Als geld geen rol speelde, zou ik dit werk dan nog steeds willen doen?
Als je antwoord nee is, is het verstandig om daar niet te snel overheen te stappen.
Be the Change – persoonlijk leiderschap coaching
Een gouden kooi wordt dus een probleem wanneer de voordelen van blijven zitten zo groot worden dat je niet meer onderzoekt wat er buiten de kooi ligt.
Het is een bekend feit dat een kikker rustig blijft zitten als het water geleidelijk verhit wordt. Terwijl die kikker wel direct uit een pan met heet water springt.
Het draait erop uit, dat je bereid moet zijn iets van het goud op te geven om weer vrij te kunnen bewegen. Dit vergt een mindset reset.
Maar helaas zijn velen daar vrijwillig niet toe in staat. Vaak zie ik in mijn praktijk, dat mensen wachten totdat er iets schokkends op het werk verandert, bijvoorbeeld een nieuwe leidinggevende of reorganisatie. Dan ineens wordt de pijn van blijven zitten echt indringend, en het compenserende effect van de arbeidsvoorwaarden kleiner.
Wat als je jezelf herkent in de gouden kooi?
Een coach kan je helpen met het nodige zelf- en marktonderzoek en je begeleiden in de nodige mindset-shift.
Herken je jezelf in de mindtrap van de gouden kooi en wil je eens onderzoeken wat jouw mogelijkheden zijn?
Lees meer over onze executive career coaching of plan een vrijblijvend gesprek van 30 minuten om te ontdekken wat een coach voor jou kan betekenen.
De kwestie is eigenlijk niet hoeveel goud er in jouw kooi zit. De vraag is hoeveel vrijheid en speelruimte je nodig hebt om vitaliserend werk te blijven doen.
Martin Verweij, oprichter Be the Change
